Στην παρούσα έρευνα επιχειρείται μια πολιτική – θεωρητική εξέταση στο κατ’ εξοχήν ώριμο μαρξικό έργο, το Κεφάλαιο. Κεντρική προβληματική της έρευνας είναι η διερεύνηση πτυχών σχετικά με το ζήτημα της δυνατότητας συγκρότησης επαναστατικής συνείδησης του εργασιακού υποκειμένου στον πρώτο τόμο του Κεφαλαίου. Ο Marx, παρακολουθώντας τις αναπτύξεις των Kant και Hegel από τα πρώτα του κείμενα, οδηγείται στα χειρόγραφα που έγιναν γνωστά με τον τίτλο Γερμανική Ιδεολογία σε μια (υλιστική) αντίληψη που θεωρεί ως βασικό παράγοντα κοινωνικοποίησης στην ιστορία τις παραγωγικές δυνάμεις και την ανάπτυξή τους. Η εγγύτερη όμως εξέταση αυτής της μαρξικής αντίληψης θεωρούμε ότι έχει σαν προνομιακό τόπο διερεύνησης το Κεφάλαιο: εδώ η ανάλυση των οικονομικών κατηγοριών μπορεί να προσεγγιστεί ταυτόχρονα ως ανάλυση που οριοθετεί μορφές συνείδησης, καθώς οι οικονομικές κατηγορίες θεωρούνται από τον Marx ως «κοινωνικά ισχύουσες, δηλαδή αντικειμενικές νοητικές μορφές των σχέσεων παραγωγής».Η παρούσα εργασία έθεσε σαν στόχο να διερευνήσει προβλήματα που σχετίζονται με τη συγκρότηση και την κριτική της συνείδησης στο Κεφάλαιο του Μαρξ εν γένει. Κάτι τέτοιο οδήγησε στην μελέτη του κυρίως σώματος του Κεφαλαίου από κοινού με τη σχετική βιβλιογραφία. Η προβληματική της συνείδησης αφενός αφορούσε ένα μεγάλο τμήμα της μαρξικής ανάλυσης μέσα από την ανακατασκευή των κειμένων αφετέρου όμως, και με δεδομένο το τεράστιο εύρος, αποφασίστηκε ο περιορισμός σε επιμέρους θεματικές αυτής της προβληματικής. Ως εκ τούτου, από την μελέτη της συναφούς βιβλιογραφίας και στην διαδικασία συγκεκριμενοποίησης του ερωτήματος ανέκυψε η προβληματική της δυνατότητας θεμελίωσης επαναστατικής συνείδησης στο magnum opus του Marx. Για την υποστήριξη αυτής της δυνατότητας παρακολουθήσαμε τον τρόπο συγκρότησης και εμπλοκής του εργασιακού υποκειμένου στην κεφαλαιοκρατική διαδικασία παραγωγής. Αυτό λαμβάνει χώρα σε δύο μέρη (ένα για κάθε μορφή άντλησης υπεραξίας), το καθένα από τα οποία χωρίζεται σε δύο κεφάλαια. Η βασική θέση που υποστηρίζεται είναι η εξής: στην καθαυτό παραγωγική διαδικασία του κεφαλαίου, στις αναλύσεις για την παραγωγή της απόλυτης και της σχετικής υπεραξίας, είναι δυνατή η ανακατασκευή μιας προβληματικής, που συνδέει την ανάπτυξη της συνείδησης του εργασιακού υποκειμένου με την κίνηση της μαρξικής έκθεσης που κατευθύνεται προς τη δυνατότητα διάρρηξης της κεφαλαιοκρατικής μορφής. Αυτό σημαίνει όμως ότι μπορεί να εντοπιστεί σε αυτές τις αναλύσεις μια συστηματική γραμμή ανάπτυξης του εργασιακού υποκειμένου, που κινείται παράλληλα προς την ανάπτυξη του πραγματικού υποκειμένου της κεφαλαιοκρατικής διαδικασίας, δηλαδή του κεφαλαίου.